Unutulma Hakkı Nedir, Nasıl Kullanılır? | AYM ve KVKK 2026

Yıllar önce yaşadığınız bir olay, çoktan kapanmış bir hukuki süreç, gençlik dönemindeki bir hata hâlâ Google’da ismizi arattığınızda ilk sırada görünüyor. Geçmiş bir türlü geçmişe dönüşmüyor. Ama Türk hukukunda artık bir “unutulma hakkı” var. “Unutulma hakkı nedir, nasıl kullanılır?”

Unutulma hakkı, kişinin geçmişinde yer alan ve güncelliğini yitirmiş, artık kamu yararı taşımayan bilgilerin dijital ortamlardan kaldırılmasını talep etme hakkıdır. Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nin 2016 tarihli bireysel başvuru kararı ile anayasal güvence altına alınmış ve 6698 sayılı KVKK kapsamında uygulama zemini kazanmıştır. Kişiler; Google, KVKK, Sulh Ceza Hâkimliği ve doğrudan içerik sağlayıcılar üzerinden bu haktan yararlanabilir.

Beluk Partners Hukuk Bürosu olarak hazırladığımız bu rehberde unutulma hakkının hukuki temelini, uygulama sınırlarını, başvuru yollarını, başarı koşullarını ve güncel içtihatları kapsamlı biçimde ele alıyoruz.

Unutulma Hakkının Tarihsel Gelişimi

Unutulma hakkı modern anlamda ilk olarak Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2014 tarihli Google Spain kararıyla uluslararası literatüre girdi. Bu kararda ABAD, arama motorlarının veri sorumlusu sıfatıyla bireylerin talebine istinaden bilgileri kaldırma yükümlülüğü bulunduğunu belirtti.

Türkiye’de unutulma hakkının anayasal temeli Anayasa Mahkemesi’nin 2013/5653 sayılı N.B.B. başvurusu kararıyla oturdu. AYM, Anayasa m. 17 ve m. 20 kapsamında kişinin geçmişinde kalmış ve güncelliğini yitirmiş bilgilerin dijital ortamda kalıcılığının kişilik hakkı ihlali olduğuna karar verdi. Bu karar, unutulma hakkının temel anayasal dayanağını oluşturmaktadır.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu da çok sayıda kararında bu hakkı uygulamış; Google, Yandex ve yerel arama motorlarının bireysel başvuruları reddetmesi halinde içeriklerin kaldırılmasına hükmetmiştir. AYM ve Yargıtay’ın tarih içinde geliştirdiği ilkeler bugün unutulma hakkının temel çerçevesini oluşturmaktadır.

Daha kapsamlı bir genel çerçeve için bilişim suçları nelerdir, cezası ne kadar yazımız da ilgili hukuki çerçevenin anlaşılmasına yardım eder. Dijital mecralarda kişilik hakları ile unutulma hakkı arasındaki ince denge, sürekli gelişen bir hukuki alandır.

Unutulma Hakkının Temel Prensipleri

Unutulma hakkının uygulanmasında temel prensipler:

Orantılılık: Talep edilen kaldırma kapsamı, ihlalin ağırlığıyla orantılı olmalıdır.

Gerçeklik: Başvuru gerçek kimlik ve doğru bilgilerle yapılmalıdır.

İyi niyet: Sadece itibarın korunması için değil, somut zararın giderilmesi için başvuru.

Şeffaflık: Başvuru gerekçeleri açık ve net olmalıdır.

Yasal Temel

Anayasa m. 17: Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı.

Anayasa m. 20: Özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması.

TMK m. 24-25: Kişilik haklarına saldırının önlenmesi ve tazminat hakkı.

6698 sayılı KVKK m. 11: Verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi hakkı.

5651 sayılı Kanun m. 9: İnternet ortamında kişilik hakkı ihlaline karşı erişim engeli.

AİHS m. 8: Özel ve aile hayatına saygı hakkı (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları).

Unutulma Hakkının Kabul Koşulları

AYM ve KVKK kararlarına göre unutulma hakkının kabul edilmesi için değerlendirilen kriterler:

Güncellik eksikliği: Bilginin yayınlandığı dönemde güncel olması normal, ancak bugün için artık güncelliğini yitirmiş olmalı.

Kamu yararı yokluğu: Bilginin toplumu ilgilendiren bir kamu yararı artık taşımaması.

Kişi için somut zarar: İçeriğin kişi için hâlâ itibar kaybı yaratması.

Kamu figürü olmama: Kişi siyasetçi, ünlü veya kamu görevlisi değilse.

Alternatif araçların yetersizliği: Başka yollarla bu bilgiyi kaldırmanın mümkün olmaması.

Unutulma Hakkı – Genel İlkeler ve Prosedürler

Unutulma hakkı kullanımı özen ve doğru strateji gerektirir. Mağdur olarak bilmeniz gerekenler:

Başvuru için makul ve güçlü gerekçeler sunulmalıdır.

İçeriğin güncelliğini yitirmiş olduğunu ispat eden belgeler önemlidir.

İlk başvuru reddedilirse panik yapmayın; üst düzey başvuru yolları vardır.

Sürecin aşamalı olarak ilerletilmesi gerekir.

Profesyonel hukuki destek başarı oranını artırır.

Hangi İçerikler Unutulma Hakkına Tabi?

Beraat edilen eski dava haberleri.

Hukuken aklanmış olaylar.

18 yaş altı iken yaşanan olaylar (çocukluk dönemi).

Özel hayata ilişkin eski bilgiler (ilişkiler, sağlık, cinsel yönelim).

Kapatılmış iş yeri veya bitmiş ilişkiye dair haberler.

Ceza almış ve cezası bitmiş kişilerin adli geçmişi (infaz tamamlandıktan sonra).

Kişisel verilerin (TC, telefon, adres) eski yayınları.

Güncelliğini yitirmiş icra takipleri.

Unutulma Hakkına Tabi OLMAYAN İçerikler

Kamu görevlisinin görev kapsamındaki faaliyetleri.

Siyasetçilerin mesleki performansı.

Gazetecilerin mesleki eleştirileri (Türk Basın Konseyi ilkeleri kapsamında).

Bilimsel ve tarihsel araştırma içerikleri.

Resmi Gazete yayınları.

Henüz güncelliğini koruyan haberler.

Kamu yararı taşıyan eleştiri içerikleri.

Başvuru Yolları

1. Arama Motoruna Doğrudan Başvuru

Google’ın “gizlilik kaldırma formu” üzerinden başvuru yapılır. Kimlik belgesi, URL listesi, her URL için gerekçe yazılır. Google 4-12 hafta içinde değerlendirir. Kabul halinde arama sonuçlarında gizlenir.

2. İçerik Sağlayıcısına Başvuru

Haber sitesi, blog, forum sahibine yazılı başvuru (e-posta, KEP). KVKK m. 11 kapsamında veri sorumlusu sıfatıyla 30 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür.

3. KVKK Şikâyeti

Doğrudan başvuru reddedilirse ya da yanıt verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet. Red’den sonra 30 gün, yanıtsız kalmada 60 gün içinde. KVKK inceleyerek karar verir.

4. Sulh Ceza Hâkimliği Kararı

5651 sayılı Kanun m. 9 uyarınca 24 saat içinde erişim engeli. BTK aracılığıyla platforma iletilir. En hızlı ve bağlayıcı yol.

5. AYM Bireysel Başvuru

Diğer yollar tükendiğinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir. Karar emsal teşkil eder ve benzer olaylarda uygulanır.

Google’a Unutulma Hakkı Başvurusu — Adım Adım

1. “Google’dan kişisel bilgileri kaldırma” formuna gidin.

2. Adınızı, e-posta adresinizi girin ve kimlik doğrulaması için belge yükleyin.

3. Her URL’yi ayrı ayrı ekleyerek her biri için gerekçe yazın.

4. Gerekçede: güncellik yokluğu, kamu yararı eksikliği, somut zarar, Türkiye merkezli konum belirtin.

5. Gönder ve e-posta ile takip numarası alın. Google 4-12 hafta içinde karar verir.

Unutulma Hakkı ile İlgili Güncel Tartışmalar

Unutulma hakkı sürekli gelişen bir alandır ve güncel tartışmalar:

Yapay zekâ ve deepfake: Yapay zekâ ile üretilen sahte içeriklerin unutulma hakkı kapsamında kaldırılması artan bir sorundur.

Sosyal medya arşivleri: Sosyal medyadaki eski paylaşımların unutulma hakkı kapsamında kaldırılması ayrı bir kategori olarak gelişmektedir.

Basın özgürlüğü ile denge: İfade özgürlüğü ile unutulma hakkı arasındaki denge her somut olayda yeniden kurulmalıdır.

Dijital miras: Ölmüş kişilerin dijital izlerinin silinmesi konusu özel bir alan olarak şekillenmektedir.

Sınır ötesi uygulama: Türkiye kararlarının yurt dışı platformlara uygulanması konusunda sürekli gelişmeler söz konusudur.

Örnek AYM Kararları

N.B.B. Kararı (2016): Anayasa Mahkemesi, başvurucunun 2000’li yılların başında yaşamış olduğu bir olayın internette aranabilir kalmasının kişilik hakkını ihlal ettiğine karar vermiş, unutulma hakkını Türk hukukunda tanımıştır.

Ö.Ç. Kararı: Yıllar önce ceza alıp infazını tamamlayan kişinin haberinin kaldırılmasını talep ettiği vakada, AYM başvurucu lehine karar vermiş; cezanın infazı tamamlandıktan sonra toplumsal ön yargıyla mücadelenin korunması gerektiğini vurgulamıştır.

Çocuklarla İlgili Kararlar: 18 yaşından önce yaşanmış olaylara ilişkin haberlerin kaldırılması yönünde AYM ve KVKK kararları artan bir eğilim göstermektedir.

Yerli Arama Motorları ve İçerik Platformları

Google ve Bing dışındaki platformlar için de benzer başvuru prosedürleri uygulanır:

Yerli arama motorları için KVKK kararı veya Sulh Ceza Hâkimliği başvurusu doğrudan uygulanır.

İçerik sitelerine yapılacak başvurularda KEP ve noter e-Tespit kullanılmalıdır.

Arşiv sitelerinden (Wayback Machine, archive.today) kaldırma için özel dilekçeler yazılabilir.

Sosyal medya platformları için “rıza dışı yakın içerik” ve “kişilik hakkı ihlali” bildirimleri kullanılabilir.

Uygulamadan Örnek Vakalar

Vaka 1: Bir müzisyen hakkında 2010’da yayınlanmış olup beraatla sonuçlanan dava haberi, iş hayatını etkilemeye devam ediyordu. KVKK ve Google başvurularıyla 4 ay içinde içerik arama sonuçlarından kaldırıldı.

Vaka 2: 18 yaşından önce yaşadığı bir olaya ilişkin haber, şimdi 30 yaşına gelmiş bir mühendisin kariyerini etkiliyordu. Çocukluk dönemi olması ve güncellik yokluğu gerekçesiyle Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla içerik silindi.

Vaka 3: Eski bir iş yerinin icra takibiyle ilgili 2015 tarihli haber, yeni iş başvurularında olumsuz etki yaratıyordu. İcra kapatılmış ve borç ödenmişti. KVKK kararıyla içerik kaldırıldı.

Tüzel Kişiler için Unutulma Hakkı Uygulamaları

Tüzel kişiler için unutulma hakkının uygulanması tartışmalıdır. Türk hukukunda belirli yaklaşımlar:

Tüzel kişiliğin doğrudan unutulma hakkı talebi sınırlıdır.

Ancak şirket yöneticileri ve ortakları için bireysel unutulma hakkı başvurusu yapılabilir.

TMK m. 48 kapsamında tüzel kişilerin kişilik hakkı ihlaline karşı tazminat yolları açıktır.

İçerik asılsız veya güncelliğini yitirmiş haberse medya kuruluşlarıyla doğrudan iletişim etkili olur.

Ticari itibar zedeleyici eski haberler için TTK m. 54 haksız rekabet hükümleri devreye girebilir.

Dijital İtibar Yönetimi ile Paralel Strateji

Unutulma hakkı süreciyle paralel yürütülecek stratejiler:

Olumsuz içeriklerin geride kalması için yeni pozitif içerik üretimi.

LinkedIn profili, kişisel web sitesi, sosyal medya hesapları üzerinden aktif varlık.

Blog ve makaleler ile Google sıralamasına pozitif sonuçlar ekleme.

SEO optimizasyonu ile kötü içeriklerin arka sayfalara itilmesi.

Profesyonel dijital itibar yönetimi firmalarıyla çalışma.

Başvurunun Reddi Halinde

Google başvurunuz reddedilirse:

KVKK’ya şikâyet yolu açıktır.

Sulh Ceza Hâkimliği’ne başvuru yapılabilir.

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde kişilik hakkı ihlali davası açılabilir.

AYM bireysel başvuru yolu da açıktır (iç hukuk yolları tükendikten sonra).

KVKK Kararlarından Somut Örnekler

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun emsal kararlarından:

Beraat edilmiş olmasına rağmen arama sonuçlarında çıkan eski dava haberlerinin kaldırılması.

Kapanmış icra takibi kayıtlarının güncelliğini yitirmesi sonrası kaldırılması.

Ceza infazı tamamlanmış kişilerin rehabilitasyon hakkı kapsamında içerik silme.

Özel hayatı ihlal eden içeriklerin Google’dan kaldırılması.

18 yaş altı iken yaşanmış olaylara ilişkin içeriklerin öncelikli kaldırılması.

Tüketici yorumlarının asılsız olması halinde yorumun kaldırılması.

Bu kararlar hem olumlu hem olumsuz yönde emsal teşkil eder. Olumlu kararları gerekçe göstererek benzer durumlardaki başvuruların kabul edilme olasılığı yüksektir.

Unutulma Hakkı ile Google Silme İlişkisi

Daha kapsamlı Google silme yöntemleri için bilişim suçları nelerdir, cezası ne kadar ve haber sitelerinden içerik kaldırmayı ele aldığımız yazılarımızı paralel kaynak olarak inceleyebilirsiniz.

Unutulma Hakkı – AYM Bireysel Başvuru Örnekleri

Anayasa Mahkemesi’ne yapılan bireysel başvurular unutulma hakkının uygulama alanını genişletmektedir. Öne çıkan başvuru türleri:

Eski ceza haberleri: Ceza infaz edilmiş ve rehabilitasyon kazanılmış kişiler için unutulma hakkının kapsamı genişlemiştir.

İflas ve icra kayıtları: Güncelliğini yitirmiş mali bilgiler için AYM olumlu kararlar vermektedir.

Özel hayat ifşaları: Kişinin özel hayatına ilişkin eski haberler için unutulma hakkı güçlü biçimde uygulanmaktadır.

Çocukluk dönemi olayları: 18 yaş altı iken yaşanmış olaylara ilişkin içeriklerin silinmesi en öncelikli kategoridir.

Rehabilitasyon hakkı: Kişinin topluma tekrar kazandırılmasının önündeki engeller kaldırılabilir.

Pratik Adımlar — Unutulma Hakkı Başvuru Rehberi

1. İçeriği içeren URL’lerin tam listesini çıkartın.

2. Noter e-Tespit yaptırın – her bir URL için.

3. Haber sahibi/yayıncıya KEP ile yazılı başvuru yapın.

4. Google’a “kişisel bilgi kaldırma” formu üzerinden başvurun.

5. 30 gün sonra yanıtsız kalındığında KVKK’ya şikâyet dilekçesi gönderin.

6. Sulh Ceza Hâkimliği’ne 5651 s. K. m. 9 başvurusu (acil durumlarda).

7. KVKK kararı uygun değilse idare mahkemesine itiraz.

8. Sürecin son aşaması olarak AYM bireysel başvuru.

9. Karar uygulanırken Bing, Yandex gibi diğer arama motorlarına paralel başvuru yapın.

Dünyada Unutulma Hakkı Uygulamaları

Unutulma hakkı uluslararası düzeyde de gelişmektedir. Önemli örnekler:

AB GDPR m. 17: “Silme hakkı” olarak düzenlenmiş olup Türkiye’deki KVKK ile paralel hükümler içerir.

ABD Kaliforniya CCPA: Kaliforniya Tüketici Gizlilik Yasası belirli koşullarda silme hakkı tanır.

Arjantin: Güney Amerika’da en gelişmiş unutulma hakkı uygulamalarından birine sahiptir.

Japonya: Mahkeme kararlarıyla unutulma hakkı tanınmakta, uygulama dar kapsamdadır.

Hindistan: Bireysel başvuru bazında mahkemelerde yer bulmaktadır.

Global Google başvurusu yaparken her ülkenin kendi mevzuatı değerlendirilir. Türkiye başvurularında Türk KVKK hükümleri ana referans noktasıdır. Yurt dışı içeriklerde ek olarak AB GDPR’a dayalı başvuru yapılabilmektedir.

Kamu Figürleri ve Unutulma Hakkı

Kamu figürleri daha dar unutulma hakkı eşiğine sahiptir. AYM ve AİHM kararları:

Siyasetçilerin mesleki faaliyetleriyle ilgili haberler silinemez.

Kamu görevlilerinin görev yaptığı dönemlerdeki olaylar korunur.

Özel hayat ihlali varsa kamu figürü olsa bile korunma vardır.

Ailenin (eş, çocuk) hakları ayrıdır; daha yüksek koruma gerektirir.

Emekli olmuş eski kamu görevlileri için koruma eşiği genişler.

Sık Sorulan Sorular

Süreç Yönetimi — Önemli Notlar

Hukuki süreç boyunca aşağıdaki pratik noktalar mağdurun lehine olacak şekilde yönetilmelidir:

Avukatla koordinasyon: Her adım müdafi ile birlikte planlanmalıdır. Mağdur kendi başına savcılıkla iletişim kurduğunda bile avukat yönlendirmesi alınmalıdır.

Dokümantasyon titizliği: Tüm yazışmalar, dilekçeler, kararlar ve yanıtlar arşivlenmeli, tarih ve saat bilgisi ile kayıt altına alınmalıdır. Bu belgeler ileride hem ceza davasında hem de tazminat sürecinde delil değeri taşır.

Süreçlerin paralelliği: İçerik kaldırma, ceza şikâyeti ve tazminat davası eş zamanlı yürütülür. Tek bir yolda ilerlemek süreyi uzatır ve etkili olmaz.

Psikolojik destek: Hukuki süreç uzun ve duygusal olarak yıpratıcı olabilir. Profesyonel psikolojik destek almak, hem mağdurun iyileşmesi hem de tazminat hesabında önemli bir kalem olarak sağlık raporlarının elde edilmesi için kritiktir.

Sosyal medya disiplini: Süreç devam ederken mağdurun sosyal medya üzerinde aktif olması, olası yeni ihlallere zemin oluşturabilir. Hesap ayarlarının özel yapılması ve olaydan bahseden paylaşımlardan kaçınılması önerilir.

Yargılama takibi: Mahkeme süreci boyunca duruşmalara katılım ve müdahil sıfatıyla etkin müdahale, dosyanın seyrini mağdurun lehine etkiler. UYAP üzerinden dosyanın durumu düzenli takip edilmelidir.

Tazminat için belgeleme: Maddi zararlar (gelir kaybı, tedavi gideri, avukatlık ücreti, yol masrafları) ile manevi zarar (psikolojik rapor, tanık ifadeleri) ayrı ayrı belgelenmeli ve bilirkişi incelemesine uygun biçimde sunulmalıdır.

Üçüncü kişi desteği: Hukuki süreç boyunca mağdurun yalnız kalmaması önemlidir. Aile, arkadaş çevresi ve varsa destek grupları önemli bir yerdedir. Kurumsal mağdurlarda iletişim ve iş ortakları zincirinin korunması ayrı bir strateji gerektirir.

Önleyici Hukuki Tedbirler

Dijital ihlal yaşanmadan önce alınabilecek önleyici tedbirler de mevcuttur:

Sosyal medya hesaplarının gizlilik ayarlarının sıkılaştırılması.

İki adımlı doğrulama ve güçlü şifre kullanımı.

Özel içeriklerin dijital ortamda paylaşılmaması.

Google Alert ile isminizin geçtiği içeriklerin düzenli izlenmesi.

Dijital itibar yönetim hizmetleri ile önleyici strateji.

Kimlik bilgilerinin gereksiz yerde paylaşılmaması.

Kurumsal müşteriler için marka ve itibar sigortasının değerlendirilmesi.

Önleyici tedbirlerin başarısız kaldığı durumlarda ise hızlı hukuki müdahale devreye girer. Bu aşamada uzman bir hukuk bürosu ile önceden tanışık olmak büyük fark yaratır.

Son Hatırlatmalar

Her dijital ihlal vakası kendine özgü dinamikler taşır ve bireysel strateji gerektirir.

Hukuki süreç ilerlemeden önce mağdurun psikolojik güvenliği sağlanmalıdır.

Aile ve çevre desteği, mağdurun toparlanma sürecinde son derece önemlidir.

Profesyonel avukat desteği hem ceza hem hukuk boyutunda başarıyı artırır.

Güncel dijital hukuk alanı sürekli gelişmekte olup, takip edilmesi gerekir.

Zaman kaybetmeden hukuki süreç başlatılmalıdır; delil kaybı ve itibar zedelenmesi önlenebilir.